Fokadvies katten - Dracht


Zwangere poes Bevruchting en innestelling
Als een poes krols en dekbereid wordt kan na een dekking door de kater de bevruchting van de eicellen plaatsvinden. Dit gebeurt bij de poes in de eileider. Op dag 4 tot 5 na de bevruchting heeft de bevruchte eicel zich een aantal maal gedeeld en wordt in dat stadium ook wel morula of blastocyste genoemd.

De vrije blastocysten komen vervolgens in de baarmoeder aan waar ze over de baarmoederwand zullen migreren. Dit wordt ook wel spacing genoemd en is een proces dat er voor zorgt dat de verschillende blastocysten zich gelijkmatig over de baarmoeder verdelen, zodat elk kitten voldoende ruimte heeft om te kunnen groeien.

Op dag 12 tot 16 na de bevruchting nestelen de embryo's zich in de baarmoederwand, dit heet ook wel de implantatie.

Placenta
Er gaat zich een endothelio-choriale placenta ontwikkelen. Bij een endothelio-choriale placenta bevinden zich er vier cellagen tussen de foetus en de moeder. Dit zijn achtereenvolgend de bloedvaten van de moeder(1), het epitheel van het chorion(3), het basale membraan van het chorion(4) en de bloedvaten van de foetus (5).

Illustratie van de morula en placenta van de kat


Vruchtzakken
Verder bevinden zich er twee vruchtzakken rond de foetus: het amnion en de allantoïs. Het allantoïs doet tijdens de dracht dienst als opvangreservoir van foetale urine. Beide waterzakken zorgen voor schokdemping en beschermen dus de ongeboren vrucht. Tijdens de bevalling scheurt de allantoïszak als eerste. Het amnion is het vliesje dat over het pasgeboren kitten heen ligt en door de moeder wordt opgelikt.

Ontwikkeling van de foetus
Op dag 35 zijn de typische kenmerken van de foetus zichtbaar en op dag 40 zijn ook de ogen, het haar en het pigment ontwikkeld. De verbening van de botten treedt rond dag 38 tot 42 op, waardoor de foeti ook op röntgenfoto's te zien zijn.



De dracht vaststellen

De dracht kan bij poezen 4 tot 5 dagen eerder vastgesteld worden dan bij de teef. Dit komt doordat bij de kat de implantatie 4 tot 5 dagen eerder gebeurt. De meeste diagnosetechnieken kunnen bij de poes dan ook 4 tot 5 dagen eerder gebruikt worden dan bij de teef.

Abdominale palpatie
Het beste is een eventuele dracht vast te laten stellen tussen de 21-32e dag na de dekking. De dierenarts onderzoekt dan de buik van de poes om te voelen of er vruchtblaasjes in de baarmoeder aanwezig zijn. Na dag 32 worden de vruchtblaasjes echter groter en lopen dan weer in elkaar over, zodat de vruchtblaasjes in de buik moeilijk of niet meer te herkennen zijn. Komt men dus te laat voor een drachtdiagnose, dan dient met een andere methode de dracht vastgesteld te worden. Vanaf dag 45 kan door verbening van het skelet van de ongeboren kittens echter wel weer door palpatie van de buik een dracht vastgesteld worden.

Zwangerschapstest
Ook voor katten bestaan er zwangerschapstesten. Hiervoor wordt echter, in plaats van urine, het bloed onderzocht. Met een testkit wordt beoordeeld of het zwangerschapshormoon relaxine in het bloed van de poes aanwezig is. Dit hormoon wordt vanaf dag 21 van de dracht door de placenta geproduceerd en kan daardoor de dracht al in een vroeg stadium vaststellen. Soms kan een dergelijke test een vals negatieve uitslag geven. Dit komt doordat de test dan te vroeg is uitgevoerd. In dat geval dient een vroege negatieve uitslag voor de zekerheid 8 dagen later nogmaals herhaald te worden.

Medische beeldvorming
Met röntgenfoto's kan vanaf dag 38 tot 40 de dracht vastgesteld worden. Met echografie kan een zwangerschap bij de poes eerder gesteld worden namelijk vanaf dag 13 tot 15 van de dracht.



Hoe lang duurt de dracht?

Geteld vanaf de dekdatum
De drachtlengte, gemeten na de eerste dekking, is gemiddeld 65 dagen en wordt, in tegenstelling tot de teef, niet bepaald door het ras of de grootte van het nest.


Drachtonderbreking

Castratie
Helaas komt het wel eens voor dat een poes ongewenst gedekt wordt. Indien nestjes ook in de verdere toekomst ongewenst zijn, is het aan te raden om de poes in een zo vroeg mogelijk drachtstadium te laten castreren. Naast een abortus worden daarmee ook toekomstige ongewenste nestjes voorkomen. Natuurlijk is het ethisch onverantwoord en bovendien ook voor de poes gevaarlijk om in een vergevorderde dracht een castratie uit te voeren. Dus indien de kans op dracht bestaat en het zeker is dat alle toekomstige nestjes van de poes ongewenst zouden zijn, is het aan te raden om de poes zo snel mogelijk, in een (eventueel) vroeg drachtstadium, te laten castreren.

Abortusprik
Natuurlijk is het ook mogelijk dat de poes waarvan men wel nestjes wil hebben per ongeluk door een verkeerde kater gedekt is. In dat geval werd vroeger nogal eens gebruik gemaakt van de 'morning-after prik', waarbij de poes op dag 3 en 5 na de dekking een injectie met oestrogenen kreeg toegediend. Dergelijke methode is tegenwoordig echter sterk achterhaald. Enerzijds omdat oestrogenen veel bijwerkingen hebben en anderzijds omdat men met deze methode niet volledig zeker is of de dracht ook daadwerkelijk wordt afgebroken. Bovendien is er tegenwoordig een veel beter alternatief voor handen, namelijk aglépristone. Dit middel behoort tot de progesteronreceptorblockers. Progesteron is namelijk een zwangerschapshormoon dat nodig is om de dracht te onderhouden. Aglépristone blokkeert de werking van het progesteron waardoor de dracht vervolgens wordt afgebroken. Het voordeel is dat het tussen dag 0 en 45 van de dracht kan worden toegediend. Enerzijds is het ethisch gezien wenselijk om zo vroeg mogelijk te behandelen, anderzijds is het natuurlijk ook wenselijk om pas te behandelen als het zeker is dat er sprake is van dracht, welke meestal rond dag 25 kan gesteld worden. We moeten ons realiseren dat hoe verder de dracht gevorderd is, hoe meer de abortus op een echte bevalling gaat lijken met alle mogelijke verschijnselen en problemen die daarmee gepaard gaan. Kortom, bij voorkeur moet het middel zo spoedig mogelijk na vaststelling van de dracht of na een 'zekere' dekking worden toegediend. De behandeling zelf bestaat uit twee injecties met een interval van 24 uur. Het nadeel is wel dat het een relatief duur middel is. Het is echter wel een effectief en veilig middel met weinig risico op bijwerkingen.